Przejdź do treści

Poród kleszczowy: na czym polega i kiedy jest stosowany?

Autor:
Noworodek leżący na szpitalnym łóżku z opaską identyfikacyjną na nadgarstku, przewodem i czapką na głowie
Vidal Balielo Jr./Pexels

Poród kleszczowy to jedna z metod wspomaganego ukończenia porodu drogami natury. Nie jest planem dla każdej rodzącej ani „szybszą wersją” porodu fizjologicznego. Zespół położniczy rozważa go wtedy, gdy dziecko znajduje się już nisko w kanale rodnym, a narodziny trzeba bezpiecznie przyspieszyć albo pomóc w ich zakończeniu.

Sama informacja o możliwości użycia kleszczy może budzić lęk, szczególnie gdy pojawia się w trakcie długiego i wyczerpującego porodu. Dobrze wiedzieć, co oznacza taka decyzja, jak wygląda przygotowanie oraz czego można spodziewać się po narodzinach dziecka.

Podsumowanie:

  • Poród kleszczowy jest jedną z metod wspomaganego porodu drogami natury.
  • O możliwości użycia kleszczy decyduje zespół po ocenie konkretnych warunków położniczych.
  • Po porodzie obserwacji wymagają zarówno mama, jak i noworodek.

Na czym polega poród kleszczowy?

Kleszcze położnicze to metalowe narzędzie złożone z dwóch łyżek, które lekarz zakłada po obu stronach główki dziecka. Lekarz wykorzystuje je do kontrolowanego wspomagania urodzenia główki, zwykle podczas skurczu i parcia. Przed użyciem musi ocenić, czy spełnione są warunki do ukończenia porodu tą metodą.

Przed zabiegiem lekarz ocenia między innymi rozwarcie szyjki macicy, położenie i wysokość główki dziecka, ułożenie malucha oraz możliwość bezpiecznego zakończenia porodu tą metodą. Pęcherz płodowy musi być pęknięty, a główka dziecka powinna znajdować się odpowiednio nisko w miednicy. To właśnie dlatego decyzja nie zapada wyłącznie na podstawie zmęczenia rodzącej czy długości porodu.

Podczas skurczu rodząca nadal aktywnie uczestniczy w porodzie i prze, jeśli jej stan na to pozwala. Lekarz wykorzystuje kleszcze w skoordynowany sposób, pomagając dziecku urodzić się w odpowiednim kierunku. Po urodzeniu główki narzędzie jest zdejmowane, a dalsza część porodu przebiega podobnie jak przy porodzie pochwowym bez użycia kleszczy.

Kleszcze położnicze różnią się od próżnociągu położniczego, czyli vacuum. W przypadku vacuum na główce dziecka umieszcza się specjalną przyssawkę, a pomoc odbywa się z użyciem podciśnienia. Obie metody należą do porodów wspomaganych, ale mają inne zastosowania, przeciwwskazania i możliwe następstwa. Poród z użyciem vacuum wymaga więc odrębnego wyjaśnienia; nie jest inną nazwą porodu kleszczowego.

Oszczędzaj w klubie 😎

🔥 -5% na pierwsze zamówienie
🔥 Każda złotówka to 1 punkt
🔥 30-dniowe prawo zwrotu
🔥 Tania dostawa

Odbierz swoje 10 punktów
Dziecko w aucie bawi się swoją zabawką

W jakich sytuacjach zespół rozważa użycie kleszczy?

Najczęstszym powodem jest potrzeba szybkiego zakończenia drugiego okresu porodu, czyli etapu parcia. Może się tak zdarzyć, gdy zapis tętna dziecka sugeruje, że maluch gorzej toleruje poród i nie powinien długo pozostawać w kanale rodnym. W takiej sytuacji liczą się zarówno stan dziecka, jak i jego aktualne położenie.

Kleszcze mogą być rozważane również wtedy, gdy rodząca jest skrajnie zmęczona i nie ma już siły skutecznie przeć mimo pełnego rozwarcia. Zdarza się to zwłaszcza po bardzo długim porodzie, po nieprzespanej nocy, przy silnym bólu albo wtedy, gdy znieczulenie osłabia odczuwanie parcia.

Pomoc instrumentalna bywa potrzebna także wtedy, gdy ze względów zdrowotnych należy skrócić intensywne parcie. Dotyczy to wybranych sytuacji medycznych, w których długotrwały wysiłek mógłby nadmiernie obciążyć organizm rodzącej. Każdy przypadek wymaga jednak osobnej oceny, a nie automatycznego zastosowania tej metody.

Decyzja o użyciu kleszczy nie oznacza, że cesarskie cięcie było niemożliwe albo że poród „poszedł źle”. Gdy główka dziecka jest już nisko, poród drogami natury może być najszybszym i najbezpieczniejszym sposobem zakończenia danej sytuacji. Jeżeli warunki do użycia kleszczy nie są spełnione lub zabieg nie daje oczekiwanego postępu, zespół może zdecydować o innym postępowaniu, w tym o cięciu cesarskim.

Jak wyglądają kwalifikacja, rozmowa i przygotowanie do zabiegu?

W nagłej sytuacji rozmowa może być krótka, ale rodząca powinna usłyszeć, dlaczego zespół proponuje poród kleszczowy, jaki jest jego cel oraz jakie inne możliwości są w danym momencie realne. Lekarz może również wyjaśnić, czy rozważa kleszcze, próżnociąg czy cesarskie cięcie oraz dlaczego jedna metoda jest w tej chwili bezpieczniejsza od pozostałych.

Przed zabiegiem personel ocenia położenie dziecka i jego dobrostan. Zwykle konieczne jest opróżnienie pęcherza moczowego, a rodząca zostaje ułożona tak, aby lekarz mógł bezpiecznie przeprowadzić ocenę i sam zabieg. Często potrzebne jest skuteczne znieczulenie: zewnątrzoponowe, podpajęczynówkowe albo miejscowe. Dobór zależy od sytuacji, wcześniejszego znieczulenia i pilności działania.

Może być także konieczne nacięcie krocza, zwłaszcza gdy trzeba stworzyć więcej miejsca na kontrolowane urodzenie główki. Potrzebę nacięcia zespół ocenia w konkretnej sytuacji klinicznej. Po narodzinach lekarz dokładnie ocenia tkanki i, jeśli doszło do nacięcia lub pęknięcia, zakłada szwy.

Masz prawo zadawać krótkie, konkretne pytania nawet wtedy, gdy sytuacja dzieje się szybko. Możesz zapytać: „Dlaczego proponujecie kleszcze?”, „Czy dziecko jest już nisko?”, „Jakie znieczulenie dostanę?”, „Co stanie się, jeśli ta metoda nie zadziała?”. Partner lub osoba towarzysząca może pomóc zapamiętać odpowiedzi, gdy rodząca jest zmęczona, w bólu lub pod wpływem leków.

Jakiej obserwacji mogą potrzebować mama i noworodek?

Po porodzie kleszczowym personel obserwuje zarówno mamę, jak i dziecko. U noworodka mogą pojawić się przejściowe ślady ucisku na twarzy lub główce, niewielkie siniaki czy obrzęk. Zwykle ustępują one samoistnie, ale dziecko powinno zostać dokładnie zbadane przez położną lub lekarza, zwłaszcza gdy poród był trudny albo wymagał szybkiej interwencji.

U mamy najważniejsza jest ocena krwawienia, stanu krocza, bólu oraz działania znieczulenia. Po długim porodzie wiele kobiet doświadcza ogromnego wyczerpania. Brak natychmiastowego zachwytu, trudność w przytuleniu dziecka czy potrzeba snu nie świadczą o braku miłości ani o byciu „gorszą matką”. Organizm może potrzebować czasu, by dojść do siebie po intensywnym bólu, wysiłku i stresie.

Gojenie krocza zależy od tego, czy doszło do nacięcia albo pęknięcia oraz jak rozległe były obrażenia. Personel powinien przekazać informacje o higienie, łagodzeniu bólu, wypróżnianiu i pielęgnacji szwów. Powiedz położnej lub lekarzowi, jeśli ból jest trudny do opanowania, narasta zamiast słabnąć albo utrudnia siedzenie, chodzenie czy karmienie.

Po trudnym porodzie mogą pojawić się też intensywne emocje: płaczliwość, napięcie, poczucie zawodu, złość czy powracające obrazy z sali porodowej. Rozmowa z bliską osobą, położną, lekarzem lub psychologiem pomaga uporządkować doświadczenie. Nie trzeba czekać, aż emocje staną się nie do zniesienia.

O co zapytać przed wypisem i kiedy szukać pomocy?

Przed wyjściem ze szpitala poproś o jasną informację, czy doszło do nacięcia krocza lub pęknięcia, jak je pielęgnować i kiedy zgłosić się na kontrolę. Zapytaj też, jakie objawy u dziecka są spodziewane po porodzie kleszczowym, a które wymagają pilnego kontaktu z personelem medycznym.

Skontaktuj się z lekarzem, położną lub pilną pomocą medyczną, gdy pojawi się nasilające się krwawienie, gorączka, nieprzyjemny zapach odchodów połogowych, silny ból krocza, ropna wydzielina z rany albo trudności z oddawaniem moczu czy stolca. Jeżeli po porodzie utrzymują się silny lęk lub powracające wspomnienia utrudniające codzienne funkcjonowanie, również zgłoś to osobie prowadzącej opiekę.

U noworodka nie ignoruj trudności z oddychaniem, wyraźnej senności połączonej z problemami z wybudzeniem na karmienie, słabego ssania, niepokojącej wiotkości, drgawek czy szybko narastającego zażółcenia skóry. Przy niepokojących objawach nie czekaj na planową wizytę kontrolną.

Po porodzie możesz także poprosić o omówienie przebiegu interwencji. Taka rozmowa pomaga zrozumieć, dlaczego zespół podjął konkretną decyzję i co wydarzyło się na poszczególnych etapach porodu. Masz prawo potrzebować tych wyjaśnień dopiero po kilku dniach lub tygodniach.

Źródła

Najczęściej wybierane produkty do wyprawki

Do góry