Dzień Tolerancji: kiedy wypada i jak rozmawiać o nim z dzieckiem?

„On się z nami nie bawi, bo lubi inne rzeczy”. Takie zdanie potrafi zatrzymać rodzica w pół kroku. Co odpowiedzieć, żeby nie skończyć na krótkim „tak nie wolno”? Dzień Tolerancji obchodzimy 16 listopada i to dobry moment, by przyjrzeć się właśnie takim codziennym sytuacjom. Z dzieckiem można porozmawiać przy grze, odegrać scenkę pacynką albo zastanowić się, jak zaprosić kogoś do wspólnej zabawy. Bez wielkiego wykładu, za to z odpowiedziami, które naprawdę da się wykorzystać.
Spis treści
Podsumowanie:
- Międzynarodowy Dzień Tolerancji przypada co roku 16 listopada.
- Szacunek do człowieka nie oznacza zgody na dokuczanie ani przekraczanie jego granic.
- Krótka scenka i konkretne słowa pomagają rozmawiać o sytuacjach, które dziecko zna.
Kiedy jest Dzień Tolerancji i skąd wzięła się data 16 listopada?
Międzynarodowy Dzień Tolerancji wypada 16 listopada, niezależnie od dnia tygodnia. Nie trzeba jednak odkładać rozmowy do tej daty. Pytanie o kogoś nowego w grupie, odmowę wspólnej zabawy czy wyśmiewanie zainteresowań może pojawić się w dowolny wtorek.
Data nawiązuje do przyjęcia przez państwa członkowskie UNESCO Deklaracji Zasad Tolerancji 16 listopada 1995 roku. W 1996 roku Zgromadzenie Ogólne ONZ ustanowiło ten międzynarodowy dzień. Te dwa wydarzenia bywają ze sobą mylone, choć dotyczą kolejnych etapów.
Dziecku wystarczy krótsza wersja: „To dzień, w którym przypominamy sobie, że ludzie mogą się różnić i nadal zasługują na szacunek”. Potem zapytaj, jakie różnice zauważa w swojej grupie. Zacznijcie od rzeczy zwyczajnych: ktoś woli ciche zabawy, ktoś piłkę, a ktoś potrzebuje więcej czasu na odpowiedź. Nie trzeba od razu omawiać wszystkich trudnych tematów.
Oszczędzaj w klubie 😎
🔥 -5% na pierwsze zamówienie
🔥 Każda złotówka to 1 punkt
🔥 30-dniowe prawo zwrotu
🔥 Tania dostawa

Jak wyjaśnić dziecku tolerancję na codziennych przykładach?
Spróbujcie porównać dwie wypowiedzi: „Nie lubię tej gry” i „Nie będę się z tobą bawić, bo lubisz tę grę”. Pierwsza mówi o upodobaniu. Druga odrzuca człowieka ze względu na jego wybór. Taki przykład pomaga pokazać, że możemy mieć różne gusta, a mimo tego rozmawiać ze sobą spokojnie.
Wybierzcie grę edukacyjną ze wspólnym celem i ustalcie, jak każdy uczestnik może dołożyć swój pomysł. Jedna osoba wypatruje szczegółu, druga przesuwa elementy, trzecia przypomina zasadę. Po rundzie zapytaj: „Czy wszyscy mogli coś zrobić? Kiedy słuchaliśmy siebie nawzajem?”. Nie oceniajcie, kto był najlepszy.
Nie każda rozmowa musi kończyć się zgodą. Dziecko może nadal nie lubić określonej zabawy albo czyjegoś pomysłu. Szacunek widać wtedy w sposobie odmowy: „Dziś wolę budować, możesz dołączyć” brzmi inaczej niż „Twoje zabawy są głupie”. Przećwiczcie własne wersje, zamiast uczyć jednej formułki na pamięć.
Zapytaj też o drobne różnice w codziennym rytmie: kto lubi przychodzić wcześniej, kto potrzebuje chwili ciszy, a kto od razu chce opowiadać. Nie róbcie z dziecka przedstawiciela całej grupy ani nie proście, by tłumaczyło cudze zwyczaje za inną osobę. Można powiedzieć „Nie wiem, zapytajmy spokojnie”, zamiast wymyślać odpowiedź. Podczas wspólnej zabawy sprawdźcie, czy zasada jest zrozumiała dla każdego. Niekiedy wystarczy pokazać pierwszy ruch lub dać więcej czasu, żeby ktoś mógł dołączyć. Pytanie „Jak mogę ci pomóc?” zostawia drugiej osobie wybór. Pomoc bez pytania potrafi przejąć jej zadanie, choć intencja była dobra. To także temat do krótkiej rozmowy po zakończeniu rundy.
Czy tolerancja oznacza zgodę na dokuczanie i przekraczanie granic?
Tolerancja nie wymaga zgody na krzywdzenie. Można akceptować czyjąś odmienność i jednocześnie powiedzieć: „Nie zgadzam się, żebyś mnie popychał”. Granice dotyczą zachowania, a nie wartości człowieka. To rozróżnienie przydaje się także dorosłemu, który chce zareagować spokojnie, ale stanowczo.
| Sytuacja | Co może powiedzieć dziecko? | Jak pomaga dorosły? |
|---|---|---|
| Ktoś wybiera inną zabawę | „Możemy pobawić się osobno, a potem coś wymyślić”. | Nie wymusza wspólnych zainteresowań. |
| Ktoś wyśmiewa ubranie lub sposób mówienia | „Nie chcę tak mówić o innych”. | Zatrzymuje wyśmiewanie i wspiera osobę, której dotyczy. |
| Ktoś zabiera rzecz bez pytania | „To moje. Zapytaj, zanim weźmiesz”. | Pomaga odzyskać rzecz i nazwać zasadę. |
Nie nakłaniaj dziecka, by dla świętego spokoju znosiło przykre komentarze. Również odmowa przytulenia, udziału w występie czy pożyczenia osobistego przedmiotu nie jest sama w sobie brakiem tolerancji. Rozmowa o różnicach ma iść w parze z prawem do własnego zdania i poczucia bezpieczeństwa.
Jak rozegrać trzy krótkie scenki z pacynkami i figurkami?
Pacynki mogą odegrać rozmowę o dołączeniu do zabawy, zanim dziecko samo zaproponuje odpowiedź. Weźcie dwie postacie: jedna buduje most, druga pyta, czy może pomóc. Zatrzymaj scenkę po odpowiedzi „Nie, bo nie umiesz”. Co można powiedzieć inaczej? Może zaproponować podawanie klocków albo zapytać przybysza o jego pomysł?
W drugiej historii bohaterowie wybierają muzykę. Każdy chce czegoś innego. Odegrajcie dwie wersje: przekrzykiwanie się oraz ustalenie kolejności piosenek. W trzeciej ktoś żartuje z ulubionej zabawki kolegi. Druga postać może odmówić udziału w żarcie i podejść do osoby, której zrobiło się przykro.
Do podobnej próby przydadzą się figurki. Ustawcie małą grupę, a jedną postać zostawcie obok: co mogłaby usłyszeć, żeby poczuć się zaproszona? Dziecko może przesuwać bohaterów zamiast mówić za nich. Przyjmij też odpowiedź „Nie wiem”. Wtedy zaproponuj dwie krótkie możliwości i razem wybierzcie tę, która brzmi naturalniej.
Co powiedzieć, gdy dziecko słyszy, że ktoś nie pasuje do grupy?
Najpierw dopytaj o sytuację: kto tak powiedział, co wydarzyło się wcześniej i co zrobiły pozostałe osoby? Nie zakładaj z góry ani złej intencji, ani niewinnego żartu. Dla dziecka znaczenie może mieć konkretny moment, którego dorosły jeszcze nie zna.
Zaproponuj krótkie reakcje: „Możesz usiąść obok mnie”, „Nie chcę się z tego śmiać” albo „Zapytajmy, czy chce dołączyć”. Nie obciążaj dziecka obowiązkiem samodzielnego rozwiązania konfliktu całej grupy. Gdy sytuacja się powtarza, dorosły powinien pomóc i porozmawiać z osobą odpowiedzialną za dzieci.
Rozmowy o empatii pomagają nazwać uczucia, a tutaj ćwiczycie konkretną reakcję na wykluczanie. Na koniec zamiast egzaminować dziecko z definicji zapytaj: „Co chciałbyś usłyszeć, gdybyś nikogo tam nie znał?”. Możecie wybrać jedno zdanie na jutro. Mały, możliwy do wykonania gest bywa lepszym początkiem niż długa lista zasad, o której po chwili trudno pamiętać.
Pytania i odpowiedzi
Kiedy jest Dzień Tolerancji?
Co roku 16 listopada. Data nawiązuje do deklaracji UNESCO przyjętej w 1995 roku; międzynarodowy dzień ustanowiono w 1996 roku.
Jak wytłumaczyć tolerancję przedszkolakowi?
Na znanej mu sytuacji: ludzie mogą lubić inne zabawy lub inaczej mówić, a nadal należy traktować ich z szacunkiem. Zapytaj, jak zaprosić nową osobę do wspólnego działania.
Czy dziecko musi bawić się ze wszystkimi?
Nie musi uczestniczyć w każdej zabawie ani mieć tych samych przyjaciół co inni. Może odmówić spokojnie, bez poniżania, wyśmiewania i zachęcania grupy do krzywdzenia kogoś.





























































