Przejdź do treści

Dziecko gryzie inne dzieci w żłobku. Dlaczego i jak reagować?

Autor:
Małe dziecko gryzie palec, siedząc obok maskotek

Telefon ze żłobka z informacją, że dziecko ugryzło kolegę albo koleżankę, potrafi wywołać w rodzicu wstyd, złość i niepokój. Pojawia się myśl: „Moje dziecko gryzie inne dzieci w żłobku – czy dzieje się coś poważnego?” Najczęściej nie jest to sygnał, że maluch jest „agresywny” czy źle wychowany. Gryzienie bywa sposobem reagowania wtedy, gdy dziecko ma jeszcze za mało słów, samokontroli i doświadczenia w relacjach z rówieśnikami.

Nie należy jednak tego zachowania ignorować. Dziecko potrzebuje spokojnej, jednoznacznej granicy oraz pomocy w znalezieniu innych sposobów komunikowania złości, zmęczenia czy potrzeby przestrzeni. Kluczowa jest też współpraca ze żłobkiem: im bardziej podobnie reagują dorośli w domu i w placówce, tym łatwiej dziecku zrozumieć zasady.

Podsumowanie:

  • Gryzienie u małych dzieci może wynikać między innymi z frustracji, zmęczenia, przeciążenia bodźcami, ząbkowania lub trudności z zakomunikowaniem potrzeby.
  • Po ugryzieniu potrzebna jest krótka, spokojna granica oraz zadbanie o dziecko, które zostało ugryzione.
  • Obserwacja sytuacji poprzedzających zdarzenie ułatwia rodzicom i personelowi żłobka zapobieganie kolejnym incydentom.
  • Kary, zawstydzanie i etykietowanie dziecka nie uczą bezpiecznych sposobów wyrażania emocji.

Dlaczego dziecko gryzie inne dzieci?

Odpowiedź na pytanie, dlaczego dziecko gryzie, rzadko jest jedna. Małe dzieci dopiero uczą się regulować emocje. Gdy coś dzieje się szybko – ktoś zabiera zabawkę, wchodzi zbyt blisko, przerywa zabawę albo nie rozumie ich gestu – mogą zareagować ciałem zamiast słowami.

Dziecko gryzie inne dzieci najczęściej w sytuacjach, w których przeżywa silne napięcie. Powodem może być:

  • frustracja, gdy nie może dostać zabawki lub dołączyć do zabawy,
  • złość po odmowie albo konflikcie,
  • potrzeba obrony własnej przestrzeni,
  • zmęczenie, głód lub trudny moment dnia,
  • nadmiar hałasu, ruchu i bodźców,
  • bardzo intensywna, pobudzająca zabawa,
  • trudność w wyrażaniu potrzeb słowami,
  • ząbkowanie lub potrzeba silnej stymulacji w obrębie jamy ustnej.

W żłobku takich sytuacji jest wiele: dzieci bawią się blisko siebie, czekają na swoją kolej, dzielą uwagę dorosłych i uczą się zasad grupy. Szczególnie wymagający może być początek pobytu w placówce. Jeśli gryzienie pojawiło się niedługo po rozpoczęciu uczęszczania do grupy, przyjrzyj się temu, jak przebiega adaptacja w żłobku. Zmiana codziennego rytmu, rozstania i nowe otoczenie mogą chwilowo zwiększać napięcie.

Nie każde ugryzienie oznacza to samo. Jedno dziecko ugryzie, gdy ktoś zabiera mu auto, inne wtedy, gdy grupa robi się zbyt głośna, a jeszcze inne podczas przepychanek w ekscytującej zabawie. Zamiast pytać wyłącznie „dlaczego ono to zrobiło?”, spróbuj ustalić, co wydarzyło się chwilę wcześniej.

Oszczędzaj w klubie 😎

🔥 -5% na pierwsze zamówienie
🔥 Każda złotówka to 1 punkt
🔥 30-dniowe prawo zwrotu
🔥 Tania dostawa

Odbierz swoje 10 punktów
Dziecko w aucie bawi się swoją zabawką

Co zrobić bezpośrednio po ugryzieniu?

Reakcja dorosłego powinna być krótka, spokojna i stanowcza. Nie chodzi o długie tłumaczenie w chwili silnych emocji, bo małe dziecko nie przetworzy wtedy rozbudowanego komunikatu. Najpierw trzeba zatrzymać zachowanie i zadbać o dziecko, które zostało ugryzione.

Można powiedzieć: „Stop. Nie gryziemy. To boli.” Następnie odsuń dziecko od rówieśnika i skieruj uwagę na poszkodowanego malucha. Taka kolejność pokazuje, że ugryzienie ma realny skutek, ale nie zamienia sytuacji w widowisko pełne krzyku i zawstydzania.

Gdy dziecko trochę się uspokoi, nazwij to, co mogło się wydarzyć: „Złościłeś się, bo chciałeś tę łopatkę”, „Było ci za ciasno”, „Chciałaś być pierwsza”. Nie zgaduj na siłę, jeśli nie znasz przyczyny. Możesz użyć prostego zdania: „Widzę, że było ci trudno. Następnym razem powiedz: stop albo moja kolej”.

Jeżeli skóra drugiego dziecka została przerwana, personel powinien postępować zgodnie z zasadami obowiązującymi w placówce i przekazać rodzicom informacje o zdarzeniu. Nie oczekuj szczegółów dotyczących drugiego dziecka ani jego danych – żłobek ma obowiązek chronić prywatność wszystkich rodzin.

Jak reagować, gdy dziecko gryzie w żłobku?

Gdy słyszysz, że dziecko gryzie w żłobku, nie zaczynaj rozmowy od przesłuchania ani kary po wielu godzinach od zdarzenia. Maluch może już nie łączyć wieczornej reprymendy z porannym incydentem. Lepiej spokojnie wrócić do tematu, używając prostych słów.

Powiedz na przykład: „Pani powiedziała, że dziś ugryzłeś dziecko. Gryzienie boli. Kiedy czegoś chcesz, możesz powiedzieć: moja kolej”. Możesz też zapytać: „Co się działo przedtem?” albo „Byłeś zły czy było za głośno?”. Jeśli dziecko nie odpowie, nie naciskaj. Rozmowa ma służyć nauce, nie wymuszeniu przeprosin ani przyznania się do winy.

Przeprosiny mają sens dopiero wtedy, gdy dziecko rozumie ich znaczenie. Nie zmuszaj go do wypowiadania słowa „przepraszam” ze spuszczoną głową. Lepiej pokazać, jak można naprawiać relację: oddać zabawkę, pomóc podać chusteczkę, narysować obrazek lub powiedzieć „czy już ci lepiej?”.

Unikaj etykiet typu „gryzak”, „niegrzeczny” czy „zły”. Dziecko nie jest swoim zachowaniem. Potrzebuje usłyszeć: „Nie zgadzam się na gryzienie”, a nie: „Jesteś dzieckiem, które gryzie”.

Dobrze działają też krótkie scenki z zabawkami. Przydadzą się do tego zabawki do odgrywania ról: figurki, pacynki czy zestaw do zabawy w dom. Jedna postać zabiera drugiej przedmiot, druga mówi „oddaj” albo „moja kolej”, a dorosły pokazuje, jak można zaczekać, poprosić o pomoc i odejść od konfliktu.

Zabawa w codzienne sytuacje i rozmowy

O co zapytać personel żłobka?

Gryzienie dzieci w żłobku łatwiej ograniczyć, gdy rodzic i personel wymieniają się konkretnymi obserwacjami. Podczas rozmowy zapytaj, w jakich momentach dochodzi do incydentów. Czy dzieje się to przed obiadem, po drzemce, przy konkretnej zabawce, w tłumie dzieci, podczas przebierania, a może przy zmianie aktywności?

Zapytaj również, jak dorośli reagują bezpośrednio po zdarzeniu i czy zauważają sygnały poprzedzające ugryzienie. Niektóre dzieci przed atakiem zaciskają pięści, podchodzą bardzo blisko, krzyczą, odpychają innych albo próbują przejąć zabawkę. Wczesne zauważenie tych sygnałów pozwala zatrzymać sytuację, zanim dojdzie do ugryzienia.

Ustalcie wspólny, prosty komunikat. Jeśli w żłobku dziecko słyszy „Nie gryziemy, powiedz stop”, a w domu „Zęby są do jedzenia, pokaż rękami”, nie ma w tym nic złego, ale zbyt wiele różnych poleceń może utrudniać naukę. Dobrze wybrać dwa lub trzy zwroty, które będą powtarzane w podobny sposób.

Jak rozpoznać sytuacje poprzedzające gryzienie?

Przez kilka dni obserwuj dziecko także w domu. Nie musisz prowadzić rozbudowanych notatek, ale zwróć uwagę na powtarzające się okoliczności. Czy gryzienie pojawia się po słabej nocy? Czy dziecko łatwo się denerwuje, kiedy rodzeństwo dotyka jego rzeczy? Czy trudno mu czekać? Czy zbliża się do innych dzieci zbyt gwałtownie?

Spróbuj zauważać schemat: co było przed zachowaniem, co dokładnie zrobiło dziecko i co wydarzyło się potem. Dzięki temu łatwiej odpowiedzieć na pytanie, dlaczego dziecko gryzie inne dzieci. Być może ugryzienie pozwala mu szybko zdobyć zabawkę, odsunąć rówieśnika albo przerwać nieprzyjemną sytuację. Wtedy trzeba nauczyć je innej, równie dostępnej reakcji.

Jeśli podejrzewasz ząbkowanie albo wyraźną potrzebę gryzienia czegoś bezpiecznego, możesz zaproponować dziecku jeden z gryzaków. Taki przedmiot może odpowiadać na potrzebę gryzienia związaną z jamą ustną, ale nie rozwiązuje sam w sobie problemu gryzienia rówieśników. Dziecko nadal musi ćwiczyć komunikowanie emocji i respektowanie granic innych osób.

Jeżeli maluch często gryzie ubrania, rękawy, zabawki lub inne przedmioty, przyjrzyj się osobno temu zachowaniu. Temat gryzienia ubrań i przedmiotów może mieć inne przyczyny niż konflikt z drugim dzieckiem.

Gryzaki dobrane do wieku dziecka

Jak uczyć dziecko innych sposobów wyrażania złości?

Małe dziecko potrzebuje bardzo prostych alternatyw. Zamiast ogólnego „nie gryź”, pokaż mu, co ma zrobić w konkretnej sytuacji. Ćwiczcie krótkie zwroty: „stop”, „moja kolej”, „oddaj”, „nie chcę”, „pomóż mi”. Dziecko, które nie mówi jeszcze płynnie, może używać gestu dłoni, wskazania dorosłego albo prostego znaku „stop”.

Nazywanie emocji ułatwia dziecku zauważenie tego, co dzieje się w jego ciele. Sięgajcie po książki dla dzieci, w których bohaterowie złoszczą się, boją, nie chcą się dzielić albo przeżywają rozczarowanie. Po lekturze pytaj: „Jak się czuł?”, „Co mógł powiedzieć?”, „Co robimy, kiedy złość jest duża?”.

Ćwiczcie wtedy, gdy dziecko jest spokojne. W środku złości nie nauczy się nowej umiejętności, ale może przypomnieć sobie coś, co wiele razy przeżyło w zabawie.

Czego nie robić, gdy dziecko ugryzie?

Nie krzycz, nie zawstydzaj i nie stosuj kar, które nie mają związku z sytuacją. Odbieranie ulubionej zabawki wieczorem nie uczy dziecka, co ma zrobić następnym razem w konflikcie z rówieśnikiem.

Nie gryź dziecka „dla pokazania, jak boli”. Taka reakcja może je przestraszyć i przekazuje sprzeczny komunikat: dorosły mówi, że nie wolno gryźć, a jednocześnie sam to robi. Nie zmuszaj też dziecka do natychmiastowego przytulania osoby, którą ugryzło. Poszkodowany maluch może nie chcieć kontaktu, a dziecko, które ugryzło, może być nadal silnie pobudzone.

Nie bagatelizuj zdarzenia słowami „to tylko taki etap”. Gryzienie rzeczywiście zdarza się wielu małym dzieciom, lecz każde ugryzienie wymaga zatrzymania i nauki alternatywy. Spokój nie oznacza pobłażania.

Kiedy gryzienie wymaga konsultacji ze specjalistą?

Jednorazowe lub sporadyczne ugryzienia u małego dziecka zwykle można omawiać z personelem i przepracowywać przez codzienne ćwiczenie prostych zachowań. Skonsultuj się z pediatrą, psychologiem dziecięcym lub specjalistą pracującym z małymi dziećmi, gdy gryzienie jest częste, bardzo silne, powoduje poważne urazy albo wyraźnie utrudnia dziecku relacje w grupie.

Pomoc jest też wskazana, jeśli oprócz gryzienia pojawiają się inne trudności: dziecko bardzo często wpada w gwałtowną złość, długo nie potrafi się uspokoić, wyraźnie unika kontaktu z ludźmi, ma duże trudności w komunikowaniu potrzeb albo nastąpiła nagła, niepokojąca zmiana jego zachowania.

Specjalista nie jest po to, by ocenić dziecko lub rodzica. Może pomóc lepiej rozpoznać źródło napięcia i dobrać sposób wsparcia dopasowany do wieku oraz sytuacji malucha.

Najczęściej zadawane pytania

Czy gryzienie u dzieci jest normalne?

Może pojawiać się w okresie intensywnego rozwoju mowy, emocji i relacji z rówieśnikami. Nie należy go ignorować, ale samo w sobie nie przesądza o poważnym problemie.

Co powiedzieć dziecku po ugryzieniu kolegi?

Użyj krótkiego komunikatu: „Nie gryziemy, bo to boli”. Potem nazwij możliwą emocję i przypomnij alternatywę, na przykład: „Byłeś zły? Powiedz: stop”.

Jak oduczyć dziecko gryzienia innych?

Zatrzymuj zachowanie za każdym razem, obserwuj sytuacje je poprzedzające i regularnie ćwicz proste słowa oraz gesty pomocne w konflikcie. Największe znaczenie ma spokojna, powtarzalna reakcja dorosłych.

Czy dziecko gryzie inne dzieci w żłobku, bo jest agresywne?

Najczęściej nie. Małe dziecko może gryźć z frustracji, zmęczenia, przeciążenia bodźcami lub z powodu trudności w komunikacji. Zachowanie wymaga nauki granic, a nie przypisywania dziecku stałej cechy.

Czy trzeba przepraszać rodziców ugryzionego dziecka?

Postępuj zgodnie z zasadami żłobka. Placówka zwykle przekazuje obu rodzinom informacje o zdarzeniu, chroniąc prywatność dzieci. Najważniejsze jest wspólne zadbanie o bezpieczeństwo i spójna reakcja na kolejne sytuacje.

Źródła

Chętnie kupowane dla maluchów

Do góry