Dziecko nie chce się dzielić zabawkami: jak reagować na kłótnie o ulubione rzeczy?

Zabawka udostępniona gościowi dla dorosłego oznacza zwykle krótką chwilę. Dla malucha może wyglądać jak utrata własnej rzeczy, zwłaszcza gdy chodzi o przedmiot ważny, dobrze znany albo właśnie używany. Gdy dziecko nie chce się dzielić zabawkami, nie musi to oznaczać egoizmu ani błędu wychowawczego. Najczęściej pokazuje, że dopiero uczy się własności, granic, czekania i tego, że druga osoba także ma swoje potrzeby.

Jak małe dziecko rozumie własność swoich zabawek?

Małe dziecko nie zawsze rozróżnia pożyczenie od oddania na zawsze. Gdy dorosły mówi, że kolega może pobawić się jego autem, dziecko może usłyszeć przede wszystkim: ktoś zabiera mi moją rzecz. Nie zmienia tego fakt, że zabawka za kilka minut wróci na półkę.

Rozumienie własności rozwija się stopniowo. Dziecko najpierw zauważa, że pewne rzeczy należą do niego, dają mu poczucie przewidywalności i pomagają regulować emocje. Dopiero później łatwiej przychodzi mu przyjęcie perspektywy drugiej osoby oraz zgoda na wymianę czy czekanie na swoją kolej.

Nie oczekuj więc od dwulatka zachowania typowego dla starszego przedszkolaka. Zamiast nakazywać dzielenie się, pomóż mu nazwać sytuację: ta koparka jest twoja, bawisz się nią teraz i trudno ci ją oddać. Jednocześnie pokaż drugiemu dziecku, że jego potrzeba też została zauważona.

W wielu sytuacjach dobrym rozwiązaniem jest zabawa równoległa, czyli aktywność obok siebie, ale bez konieczności używania tych samych przedmiotów. Dwoje dzieci może budować osobne wieże, prowadzić osobne auta lub układać własne figurki, a mimo to uczyć się bycia razem.

Oszczędzaj w klubie 😎

🔥 -5% na pierwsze zamówienie
🔥 Każda złotówka to 1 punkt
🔥 30-dniowe prawo zwrotu
🔥 Tania dostawa

Odbierz swoje 10 punktów

Dlaczego dziecko nie chce się dzielić zabawkami?

Odmowa może wynikać z wielu prostych powodów. Dziecko bywa zmęczone, głodne, przebodźcowane albo niepewne w nowej sytuacji. Czasem chroni zabawkę, którą dostało niedawno, z którą zasypia albo którą szczególnie lubi. Bywa też tak, że nie chce przerywać rozpoczętej zabawy.

Nie interpretuj automatycznie takiego zachowania jako braku empatii. Empatia nie polega na tym, że dziecko oddaje każdą rzecz na żądanie. Obejmuje także rozpoznawanie własnych emocji, komunikowanie granic i uczenie się, jak uwzględniać potrzeby innych bez rezygnowania z siebie.

Przed wizytą możesz wspólnie wybrać kilka przedmiotów przeznaczonych do wspólnej zabawy, a najważniejsze rzeczy schować. Powiedz jasno: te zabawki zostają dziś w szafce, a tymi można bawić się z gościem. Taka decyzja podjęta wcześniej jest znacznie łatwiejsza niż odbieranie dziecku ulubionej rzeczy w środku spotkania.

Przygotuj też zabawki, które dają dzieciom więcej niż jedną możliwość działania. Klocki pozwalają budować osobne konstrukcje, łączyć je, burzyć i zaczynać od nowa. Nie usuną wszystkich sporów, ale zmniejszą ryzyko, że oboje dzieci będą potrzebowały dokładnie tego samego przedmiotu.

Jak reagować, gdy dzieci wyrywają sobie ulubiony przedmiot?

Najpierw zatrzymaj wyrywanie, bicie i popychanie. Zrób to spokojnie, ale stanowczo: rozdziel dzieci, przytrzymaj zabawkę poza ich zasięgiem albo pomóż jednemu dziecku odsunąć się na bezpieczną odległość. Nie oczekuj, że maluch sam opanuje silne emocje tylko dlatego, że usłyszy polecenie, by się uspokoił.

Następnie nazwij to, co się wydarzyło, bez przyklejania etykiet. Możesz powiedzieć: oboje chcecie tę ciężarówkę, a ty zabrałeś ją z rąk kolegi. Nie pozwolę wyrywać. Takie zdanie pokazuje granicę i nie robi z dziecka złodzieja, egoisty czy niegrzecznego malucha.

Gdy przedmiot należy do jednego dziecka, ono nie musi natychmiast go oddawać. Zachęć je natomiast do przekazania jasnej informacji: bawię się teraz, oddam później. Młodszemu dziecku możesz pomóc wypowiedzieć te słowa albo powiedzieć je w jego imieniu.

Jeżeli zabawka należy do przedszkola, sali zabaw albo jest wspólna dla rodzeństwa, sytuacja wygląda inaczej. Nikt nie ma prawa blokować jej przez dowolnie długi czas wyłącznie dlatego, że trzyma ją jako pierwszy. Dorosły może wtedy przypomnieć prostą zasadę: kończysz aktualne działanie, a potem przekazujesz rzecz dalej.

Jak ustalać kolejność bez odbierania dziecku jego rzeczy?

Kolejność działa najlepiej wtedy, gdy dzieci rozumieją, czego dotyczy. Nie używaj minutnika jako narzędzia, które automatycznie odbiera dziecku jego prywatną zabawkę. Klepsydra czy alarm mogą pomóc przy wspólnej huśtawce, publicznej koparce albo zabawce należącej do rodzeństwa, lecz nie są argumentem przeciwko granicom właściciela.

Przy prywatnym przedmiocie zapytaj dziecko, czy chce go pożyczyć teraz, po skończeniu zabawy czy wcale. Każda z tych odpowiedzi może być dopuszczalna. Jeśli odmówi, pomóż drugiemu dziecku znaleźć inne zajęcie, zamiast wymuszać zgodę pod presją płaczu lub zawstydzania.

Przy rzeczach wspólnych podaj dzieciom prosty plan. Jedno układa ostatni element, drugie czeka obok z inną częścią zestawu. Jedno kończy przejazd samochodem, drugie dostaje go po zatrzymaniu na dywanie. Im mniej abstrakcyjna zasada, tym łatwiej dziecku ją przyjąć.

Wspólna zabawa figurkami może być dobrym treningiem krótkich zmian: jedna osoba prowadzi postać do domu, druga przygotowuje dla niej jedzenie albo buduje drogę. Dzieci nie muszą dzielić jednej figurki, aby tworzyć jedną historię.

Klocki, figurki i gry: różne sposoby wspólnej zabawy

Nie każda zabawka wymaga tego samego rodzaju współpracy. Klocki, auta czy figurki często sprzyjają zabawie równoległej albo wspólnemu tworzeniu bez ścisłego czekania na kolejkę. Dzieci mogą mieć własne elementy, a jednocześnie budować jedno miasto, wymyślać opowieść lub urządzać wyścig.

Inaczej działają gry, w których zasady rzeczywiście opierają się na naprzemienności. Wtedy kolejka nie jest karą ani próbą charakteru, ale częścią zabawy. Przed rozpoczęciem pokaż dziecku, kto zaczyna, co następuje po ruchu i co można robić podczas czekania.

Gry planszowe pomagają ćwiczyć czekanie, reagowanie na przegraną i trzymanie się prostych reguł, jeśli są dopasowane do wieku dzieci. Nie wykorzystuj ich jednak jako testu dojrzałości. Gdy dziecko jest już zmęczone lub bardzo przeżywa wynik, przerwij rozgrywkę i wróć do niej innym razem.

Nie porównuj dzieci słowami, że ktoś młodszy potrafi się dzielić lepiej. Porównania wzmacniają wstyd i rywalizację. Skup się na konkretnej umiejętności: poczekałeś, aż kolega skończy; powiedziałaś, że jeszcze się bawisz; oddaliście sobie elementy bez wyrywania.

Jak przygotować zabawki przed wizytą innych dzieci?

Przygotowanie spotkania zmniejsza liczbę konfliktów bardziej niż interwencja w samym środku zabawy. Razem z dzieckiem przejrzyjcie pokój przed przyjściem gości. Zapytaj, które zabawki chce pokazać, którymi może bawić się razem, a które mają zostać schowane.

Nie zmuszaj dziecka do udostępniania wszystkich rzeczy tylko dlatego, że odwiedzają je inne dzieci. Dom nie przestaje być jego bezpieczną przestrzenią po przekroczeniu progu przez gościa. Jednocześnie przygotuj kilka atrakcji, z których mogą korzystać wszyscy: większy zestaw klocków, materiały plastyczne, piłkę, tory lub zabawki do ogrodu.

Ustal też krótkie zasady dla obu stron. Nie wyrywamy przedmiotów z rąk. Pytamy, zanim coś weźmiemy. Mówimy dorosłemu, gdy potrzebujemy pomocy. Takie reguły nie sprawią, że dzieci przestaną się złościć, ale dadzą im prosty kierunek działania.

Najważniejsze jest to, by dorosły nie zmieniał konfliktu o zabawkę w lekcję uległości. Dziecko może chronić swoje rzeczy, a jednocześnie stopniowo uczyć się zauważać innych. Twoim zadaniem jest zadbać o bezpieczeństwo, pomóc nazwać emocje i pokazać rozwiązania, które nie odbierają nikomu godności.

Najczęściej zadawane pytania