Przejdź do treści

Matrescencja: co zmienia się w życiu kobiety, gdy zostaje mamą?

Autor:
Mama leżąca z niemowlęciem na łóżku przykrytym dzianinowym kocem
Helena Lopes/Pexels

Matrescencja to określenie przejścia do macierzyństwa, obejmującego zmiany w ciele, emocjach, tożsamości i relacjach społecznych. Nie oznacza choroby ani jednego obowiązkowego sposobu przeżywania narodzin dziecka. Pomaga nazwać to, że wraz z pojawieniem się nowej osoby zmienia się również życie mamy. Matrescencja daje przestrzeń do rozmowy o niej samej: o tym, czego potrzebuje, co ją cieszy, za czym tęskni i jak chce odnaleźć się w nowej codzienności.

Podsumowanie:

  • Matrescencja opisuje wielowymiarową zmianę po zostaniu mamą, a nie chorobę.
  • Własne potrzeby i różne emocje można nazywać bez porównywania się z innymi.
  • Silnego cierpienia nie trzeba tłumaczyć zwykłym etapem ani przeczekiwać bez pomocy.

Co oznacza matrescencja i skąd wzięło się to pojęcie?

Pojęcie matrescencji wiąże się z antropolożką Daną Raphael, a badania i refleksję nad tym przejściem rozwija między innymi psycholożka Aurélie Athan z Teachers College, Columbia University. Jej ujęcie zwraca uwagę na biologiczny, psychologiczny, społeczny i kulturowy wymiar zostawania matką. W centrum znajduje się doświadczenie kobiety, a nie wyłącznie umiejętność wykonywania czynności przy dziecku.

Można znać sposób przygotowania kąpieli i nadal zastanawiać się, jak zmieścić nową rolę w swoim życiu. Zmiana dotyczy bowiem nie tylko listy obowiązków. Inaczej wyglądają relacje, dostępność czasu, plany zawodowe oraz wyobrażenia o sobie. U każdej osoby te elementy układają się w innych proporcjach i nie muszą pojawiać się w tym samym momencie.

Nie traktuj tego terminu jak kolejnego zadania do zaliczenia. Nie ma potrzeby ustalania, czy przechodzisz matrescencję „prawidłowo”, ani porównywania własnej historii z cudzą opowieścią. Nazwa jest użyteczna wtedy, gdy pozwala lepiej wyjaśnić doświadczenie lub poprosić o wsparcie. Jeśli niczego nie porządkuje, nadal możesz mówić po prostu o zmianach po zostaniu mamą.

Oszczędzaj w klubie 😎

🔥 -5% na pierwsze zamówienie
🔥 Każda złotówka to 1 punkt
🔥 30-dniowe prawo zwrotu
🔥 Tania dostawa

Odbierz swoje 10 punktów
Dziecko w aucie bawi się swoją zabawką

Jak zmieniają się tożsamość, potrzeby i obraz codzienności?

Przed narodzinami dziecka mogłaś opisywać siebie przede wszystkim przez pracę, zainteresowania, relację lub sposób spędzania czasu. Po porodzie do tej opowieści dochodzi macierzyństwo, często bardzo widoczne dla otoczenia. Nie oznacza to, że poprzednie części twojej tożsamości przestały istnieć. Mogą jednak potrzebować nowego miejsca i innej organizacji.

Zamiast zastanawiać się, kiedy wszystko wróci do dawnego układu, spróbuj nazwać jedną aktualną potrzebę. Może to być rozmowa niezwiązana z opieką, spacer w pojedynkę, kontakt z pracą albo spokojne spędzenie czasu z dzieckiem bez odwiedzających. Żadna z tych odpowiedzi sama w sobie nie świadczy o większym ani mniejszym zaangażowaniu w macierzyństwo.

Własne notatniki mogą służyć do zapisania kilku zdań: „Dzisiaj było dla mnie ważne…”, „Brakuje mi…”, „Chciałabym zachować…”. Nie musisz robić tego regularnie ani tworzyć pełnego pamiętnika. Kartka ma pomóc usłyszeć własny głos, a nie dostarczyć materiału do oceniania siebie. Możesz też wybrać rozmowę zamiast pisania.

Dlaczego radość i tęsknota za dawnym życiem mogą się przeplatać?

Możesz cieszyć się bliskością dziecka i jednocześnie tęsknić za spontanicznym wyjściem z domu. Możesz chcieć wrócić do części obowiązków zawodowych, a po rozstaniu z dzieckiem przeżywać trudny dzień. Dwie różne emocje nie muszą się wzajemnie unieważniać. Nie trzeba natychmiast rozstrzygać, która z nich jest tą „prawdziwą”.

Pomocne bywa opisanie konkretnej sytuacji bez dopisywania ogólnej oceny: „Brakuje mi czasu, kiedy mogłam skończyć rozmowę bez przerwy” zamiast „Nie nadaję się do bycia mamą”. Taki komunikat pozwala bliskiej osobie lepiej zrozumieć potrzebę. Nie wymaga też udowadniania, że cały dzień był wyłącznie dobry albo wyłącznie trudny.

Jeżeli lubisz zachowywać wspomnienia, albumy do zdjęć mogą pomieścić także twoją perspektywę, nie tylko kolejne zdjęcia malucha. Obok fotografii można zostawić datę spotkania, własny komentarz czy zdanie o tym, co wtedy przeżywałaś. Nie poprawiaj wspomnień tak, żeby pasowały do idealnego obrazu. Możesz również niczego nie dokumentować i wrócić do pomysłu później albo wcale.

Jak rozmawiać z bliskimi o nowej roli i własnych granicach?

Bliscy nie zawsze odgadną zmianę twoich potrzeb, zwłaszcza jeśli wcześniej lubiłaś częste wizyty lub samodzielnie organizowałaś wiele spraw. Jasny komunikat może brzmieć: „Chcę się spotkać, ale przez godzinę”, „Dzisiaj potrzebuję posiłku, nie porad”, „Najpierw zapytaj, zanim weźmiesz dziecko”. Granice mogą być konkretne i życzliwe bez długiego uzasadniania.

W rozmowie z drugim opiekunem oddziel potrzebę od gotowego scenariusza całej przyszłości. Zamiast rozstrzygać od razu, jak będzie wyglądał następny rok, ustalcie jedną rzecz na najbliższy tydzień: czas na własną sprawę, przejęcie zakupów lub podział wieczornych czynności. Uzgodnienia można zmieniać, gdy okazują się niepraktyczne.

Podobnie podejdź do pamiątek i oczekiwań rodziny. pudełka wspomnień mogą pomóc zachować kilka ważnych drobiazgów, ale nie musisz zbierać wszystkiego, co inni uznają za wyjątkowe. Możesz odmówić sesji zdjęciowej, wizyty lub kolejnego rytuału, na który teraz nie masz przestrzeni. Własna decyzja o tym, co zachować, także jest częścią układania życia po zmianie.

Przykładowa rozmowa może zacząć się od zdania: „Cieszę się z twojej wizyty, ale potrzebuję też chwili, żeby opowiedzieć o sobie”. Możesz poprosić o inne pytanie niż to, czy dziecko już przesypia noc. Drugiej osobie nie trzeba udowadniać, że każdy temat niezwiązany z maluchem jest wyjątkowo ważny. Czasem wystarczy wrócić do zwykłej rozmowy o filmie, planie lub wspólnym wspomnieniu. Jeżeli bliska osoba nie rozumie od razu nowej potrzeby, spróbuj podać jeden konkretny przykład zamiast tłumaczyć całą zmianę w jednym spotkaniu. Możesz także wrócić do rozmowy później, kiedy będziesz mieć więcej przestrzeni.

Jak zachować miejsce na swoje sprawy i rozpoznać potrzebę dodatkowego wsparcia?

Własne sprawy nie muszą od razu oznaczać dużego powrotu do pracy, dawnego planu dnia czy całego popołudnia poza domem. Zacznij od czegoś rzeczywiście dostępnego, pod warunkiem że nie dokładasz sobie kolejnego obowiązku. Krótka rozmowa, fragment książki lub załatwienie ważnej sprawy mogą mieć inne znaczenie niż próba odtworzenia wszystkiego sprzed narodzin dziecka.

Zapytaj też, kto może pomóc stworzyć na to warunki. Czas dla siebie nie powstaje wyłącznie dzięki lepszemu planowaniu mamy. Potrzebne może być przejęcie opieki, ograniczenie wizyt lub inny podział domowych zadań. Jeśli takiej możliwości teraz nie ma, nazwij ograniczenie bez obwiniania się za brak wystarczającej organizacji.

Matrescencja nie jest wyjaśnieniem, które powinno przykrywać silne cierpienie czy utrzymujące się trudności w funkcjonowaniu. Gdy samopoczucie budzi niepokój, porozmawiaj z położną, lekarzem lub psychologiem o dalszej pomocy. Możesz skorzystać także z publicznej ścieżki wsparcia dorosłych opisanej przez pacjent.gov.pl. Nie musisz rozstrzygać samodzielnie, czy przeżywasz zmianę tożsamości, przeciążenie czy problem wymagający leczenia, zanim poprosisz o rozmowę.

Najczęściej zadawane pytania

Ile trwa matrescencja?

Nie ustalaj dla siebie sztywnego terminu na uporządkowanie nowej roli. Opisywane pojęcie obejmuje różne obszary życia, które mogą zmieniać się w innym tempie i wymagają indywidualnego spojrzenia.

Czy tęsknota za dawnym życiem oznacza brak miłości do dziecka?

Nie należy wyciągać takiego wniosku z samej tęsknoty. Można kochać dziecko i jednocześnie odczuwać brak wcześniejszej swobody lub części zajęć. Znaczenie ma całe doświadczenie, nie pojedyncza emocja.

Czy matrescencja to depresja poporodowa?

Nie. To pojęcie opisujące przejście do macierzyństwa, a nie diagnoza. Utrzymujące się pogorszenie samopoczucia lub funkcjonowania trzeba omówić ze specjalistą.

Źródła

Najczęściej wybierane produkty do wyprawki

Do góry