Przejdź do treści

Czy można zastrzec PESEL dziecka? Co zrobić po wycieku danych

Autor:
Dokumenty, banknoty, portfel i laptop na biurku
Jakub Zerdzicki/Pexels

PESEL-u małoletniego dziecka obecnie nie można zastrzec. Rejestr zastrzeżeń numerów PESEL obejmuje osoby pełnoletnie, dlatego rodzic ani opiekun prawny nie zastrzeże numeru dziecka przed jego 18. urodzinami. Nie oznacza to jednak, że po wycieku danych lub podejrzeniu oszustwa nie da się działać. W takiej sytuacji trzeba zgłosić nieuprawnione wykorzystanie danych i zadbać o bezpieczeństwo dokumentów oraz kont.

Podsumowanie:

  • Numeru PESEL małoletniego dziecka nie można obecnie zastrzec w rejestrze zastrzeżeń.
  • Rodzic nie zrobi tego przez własną aplikację mObywatel ani przez konto dziecka w mObywatel Junior.
  • Nieuprawnione wykorzystanie danych dziecka można zgłosić w dowolnym urzędzie gminy lub przez Internet.
  • Zgłoszenie kradzieży tożsamości dziecka prowadzi do unieważnienia jego dowodu, ale nie do zastrzeżenia PESEL-u.
  • Po ukończeniu 18 lat dziecko będzie mogło samodzielnie i bezpłatnie zastrzec swój numer PESEL.

Czy można zastrzec PESEL dziecka?

Nie. Zastrzeżenie PESEL dziecka nie jest dostępne do czasu uzyskania przez nie pełnoletności. Ustawa przewiduje możliwość zastrzegania i cofania zastrzeżenia dla osób, które ukończyły 18 lat i znajdują się w rejestrze PESEL.

To ważne rozróżnienie: dziecko ma własny numer PESEL, ale sam fakt jego nadania nie daje rodzicowi możliwości skorzystania z rejestru zastrzeżeń w imieniu małoletniego. Nie można więc wykonać tej czynności ani w urzędzie, ani przez internetowe usługi dla dorosłych.

Oszczędzaj w klubie 😎

🔥 -5% na pierwsze zamówienie
🔥 Każda złotówka to 1 punkt
🔥 30-dniowe prawo zwrotu
🔥 Tania dostawa

Odbierz swoje 10 punktów
Dziecko w aucie bawi się swoją zabawką

Dlaczego zastrzeganie PESEL-u dotyczy tylko pełnoletnich?

System zastrzegania numeru PESEL został przygotowany dla osób pełnoletnich, które samodzielnie podejmują czynności finansowe i zawierają umowy. Zastrzeżenie ma utrudniać wykorzystanie danych do określonych działań, na przykład przy zawieraniu niektórych umów kredytowych lub pożyczkowych.

Nie jest to jednak uniwersalna blokada danych. Nawet w przypadku osoby dorosłej zastrzeżony numer PESEL nie usuwa numeru z dokumentów, nie kasuje danych z baz instytucji i nie daje gwarancji, że nikt nie podejmie próby oszustwa. Dlatego ochrona danych dziecka wymaga również ostrożności w codziennych sytuacjach.

Czy rodzic może zastrzec PESEL dziecka w aplikacji mObywatel?

Nie. Rodzic nie może zalogować się na własne konto i wybrać z niego małoletniego dziecka do zastrzeżenia numeru PESEL. Usługa jest przeznaczona dla pełnoletniej osoby, której numer ma zostać zastrzeżony.

Również mObywatel Junior nie udostępnia dziecku funkcji zastrzegania PESEL-u. Aplikacja może ułatwiać korzystanie z wybranych cyfrowych dokumentów i usług, ale nie zmienia zasad działania rejestru zastrzeżeń.

Co zrobić, gdy dane dziecka wyciekły?

Wyciek danych dziecka nie zawsze oznacza, że doszło do kradzieży tożsamości, ale nie należy go ignorować. Najpierw ustal, jakie informacje zostały ujawnione: imię i nazwisko, PESEL, adres, skan dokumentu, dane logowania czy zdjęcie dowodu osobistego. Im więcej danych trafiło w niepowołane ręce, tym ważniejsze jest szybkie uporządkowanie sprawy.

  • zachowaj wiadomości, pisma, zrzuty ekranu i informacje o zdarzeniu;
  • skontaktuj się z instytucją lub firmą, która poinformowała o wycieku;
  • zmień hasła do kont, jeśli mogły zostać ujawnione dane dostępowe;
  • sprawdź, czy dane dziecka nie zostały użyte przy zakładaniu konta lub zawieraniu umowy;
  • jeżeli istnieje ryzyko oszustwa, zgłoś sprawę odpowiednim organom.

Jeśli chcesz uporządkować podstawowe informacje identyfikacyjne, sprawdź, gdzie znaleźć i jak zweryfikować PESEL dziecka. Nie przesyłaj jednak numeru w zwykłych wiadomościach ani nie publikuj go w mediach społecznościowych.

Jak zgłosić kradzież tożsamości dziecka?

Gdy ktoś wykorzystał dane osobowe dziecka bez uprawnienia albo istnieją konkretne przesłanki, że do tego doszło, rodzic lub opiekun może zgłosić kradzież tożsamości. Sprawę można załatwić osobiście w dowolnym organie gminy albo przez internet.

Zgłoszenie powinno uprawdopodobniać zdarzenie. Przygotuj więc dokumenty i informacje, które pokazują, co się stało: korespondencję od firmy, wezwanie do zapłaty, potwierdzenie złożenia wniosku na cudze dane, informację o zgubionym dokumencie albo zawiadomienie o wycieku. Urzędnik może poprosić o dodatkowe wyjaśnienia.

Jeśli doszło do oszustwa, podszywania się pod dziecko lub próby wyłudzenia, zawiadom także policję. Gdy źródłem problemu był wyciek w konkretnej organizacji, zgłoś sprawę jej administratorowi danych. Te działania pomagają udokumentować zdarzenie, lecz ich zakres powinien odpowiadać konkretnym okolicznościom.

Kiedy można unieważnić dowód osobisty dziecka?

Unieważnienie dowodu dziecka to nie to samo co zastrzeżenie numeru PESEL. Dowód osobisty można unieważnić między innymi wtedy, gdy został utracony, zniszczony albo gdy zgłoszono nieuprawnione wykorzystanie danych osobowych dziecka lub danych z jego dokumentu.

Po skutecznym zgłoszeniu kradzieży tożsamości dotyczącej małoletniego skutkiem jest unieważnienie jego dowodu osobistego. W praktyce oznacza to, że dokument przestaje być ważny i należy wystąpić o nowy, jeśli dziecko go potrzebuje.

Unieważnienie dowodu dziecka nie blokuje wszystkich potencjalnych sposobów wykorzystania danych, które ktoś już poznał. Jest jednak ważnym krokiem, gdy zagrożony jest dokument albo jego kopia.

Co zrobić, jeśli ktoś wykorzystał PESEL dziecka?

Działaj bez zwłoki, zwłaszcza gdy otrzymasz informację o umowie, rachunku, koncie lub zobowiązaniu, którego dziecko ani rodzic nie zakładali. Skontaktuj się z instytucją, w której użyto danych, i złóż reklamację lub wyjaśnienie. Poproś o zabezpieczenie sprawy oraz o informacje dotyczące sposobu zawarcia umowy.

Następnie zgłoś kradzież tożsamości, rozważ zawiadomienie policji i zachowaj całą dokumentację. Nie podpisuj oświadczeń potwierdzających zobowiązanie tylko po to, by szybciej zakończyć kontakt z firmą. W skomplikowanej sprawie, szczególnie gdy pojawiają się żądania zapłaty, skorzystaj z indywidualnej pomocy prawnej lub konsumenckiej.

Jak chronić PESEL i dokumenty dziecka?

Nie da się całkowicie wyeliminować ryzyka, ale można ograniczyć liczbę sytuacji, w których dane trafiają do niepotrzebnych osób. Podawaj PESEL dziecka tylko wtedy, gdy jest rzeczywiście wymagany. Zanim prześlesz skan dokumentu, sprawdź, czy instytucja potrzebuje całego pliku, czy wystarczy inny sposób potwierdzenia danych.

  • przechowuj dowód dziecka w bezpiecznym miejscu;
  • nie wysyłaj zdjęć dokumentów przez niezabezpieczone komunikatory;
  • usuń kopie dokumentów z urządzeń, jeśli nie są już potrzebne;
  • czytaj komunikaty szkół, placówek medycznych i firm o ewentualnych incydentach;
  • ucz dziecko, by nie podawało swoich danych obcym osobom w internecie.

Czy PESEL można zastrzec po ukończeniu 18 lat?

Tak. Po ukończeniu 18 lat osoba posiadająca numer PESEL może bezpłatnie zastrzec go online w serwisie lub aplikacji mObywatel albo osobiście w urzędzie gminy. Usługa jest realizowana od razu i można później cofnąć zastrzeżenie, gdy będzie potrzebne.

Dobrym pomysłem jest, aby młoda dorosła osoba poznała tę możliwość zaraz po osiągnięciu pełnoletności. To jeden z elementów rozsądnego dbania o własne dane, obok silnych haseł, ostrożności przy umowach i reagowania na podejrzaną korespondencję.

Najczęściej zadawane pytania

Czy rodzic może zastrzec PESEL małoletniego dziecka?

Nie. Rejestr zastrzeżeń numerów PESEL obejmuje osoby pełnoletnie, dlatego rodzic nie może standardowo zastrzec numeru dziecka przed jego osiemnastymi urodzinami.

Czy PESEL dziecka można zastrzec w aplikacji mObywatel?

Nie. Rodzic nie może wybrać małoletniego dziecka w usłudze Zastrzeż PESEL, a mObywatel Junior nie udostępnia takiej funkcji.

Co zrobić po kradzieży danych dziecka?

Zachowaj dowody zdarzenia, skontaktuj się z instytucją, w której wykorzystano dane, oraz zgłoś nieuprawnione wykorzystanie danych dziecka w urzędzie gminy. Zależnie od sytuacji powiadom także policję i administratora danych.

Czy zgłoszenie kradzieży tożsamości dziecka unieważnia jego dowód?

Tak, po przyjęciu zgłoszenia nieuprawnionego wykorzystania danych urzędnik unieważnia dowód osobisty dziecka. Nie oznacza to jednak zastrzeżenia PESEL-u osoby małoletniej.

Kiedy dziecko będzie mogło zastrzec swój PESEL?

Po ukończeniu 18 lat będzie mogło bezpłatnie zastrzec numer przez usługę internetową, aplikację mObywatel albo w urzędzie gminy.

Źródła

Moda na bestsellery 🥇🤝

Do góry